Балалардағы зейін жетіспеушілігінің белгісі
ГЗЖБ дегеніміз не?
Гипербелсенділік пен зейін жетіспеушілігінің белгісі (ГЗЖБ) – бұл балалық шақта пайда болатын неврологиялық бұзылыс.
Негізгі белгілері:
• Зейінсіздік: баланың назарын аудару қиын, ол жиі алаңдайды, нұсқаулықтарды ұмытады.
• Гипербелсенділік: шамадан тыс сергектік, мазасыздық, тыныш отыра алмайды.
• Импульсивтілік: ойланбастан әрекет етеді, сөз бөледі, өз кезегін күте алмайды.
ГЗЖБ-ін қалай тануға болады?
Белгілер көбінесе 12 жасқа дейін пайда болады және 6 айдан астам уақыт әртүрлі жағдайларда — үйде, мектепте, үйірмелерде байқалады. Негізгі белгілері:
Зейінсіздік:
• Көбінесе зейінсіздіктен қателіктер жібереді.
• Зейінді нашар ұстай алады.
• Оған жүгінген кезде тыңдамайды.
• Ақыл-ой күшін қажет ететін тапсырмалардан аулақ болады.
Гипербелсенділік және импульсивтілік:
• Тыныш отыра алмайды.
• Жүгіреді, қажет емес жерге барады.
• Тым көп сөйлейді.
• Басқалардың әңгімелері мен ойындарына араласады.
Диагностика
Диагнозды тек маман — балалар психиатры немесе невропатолог қоя алады. Диагноз анамнезді, бақылауларды және ата-аналардың сауалнамаларын жинағаннан кейін қойылады.
Себептері
ГЗБЖ көп факторлы сипатқа ие:
• Генетикалық бейімділік.
• Мидың (әсіресе маңдайлық үлес) даму ерекшеліктері.
• Туу алды факторлары: жүктілік кезіндегі стресс, темекі шегу немесе алкоголь.
• Қолайсыз орта.
Балаға қалай көмектесуге болады?
1. Дәрі-дәрмекпен емдеу:
• Тек дәрігер тағайындайды.
2. Психотерапия және түзету әдістері:
• Мінез-құлық терапиясы.
• Психологпен, логопедпен жұмыс.
• Өзін-өзі реттеу дағдыларын жаттықтыру.
Отбасы қолдауы:
• Күннің нақты, анық режимі.
• Позитивті демеу (жетістіктер үшін мақтау).
• Зейін алаңдаушы факторларын азайту.
• Шыдамдылық пен түсіністік.
Мектеп және оқыту
• Жеңілдетілген нұсқаулықтар.
• Тапсырмаларды бөліктерге бөлу.
• Жиі үзілістер.
• Мұғалімдер тарапынан қолдау.
Ата-аналарға арналған кеңес
• Шыдамды болыңыз: баланың мінез-құлқы «қырсықтық» емес, ерекшелік.
• Тәрбиешілермен және дәрігерлермен бірлесіп жұмыс жасаңыз.
• Баланы нақты жетістіктері үшін мақтаңыз.
• Айқайлаудан және жазалаудан аулақ болыңыз – ынталандыру жүйесін қолданған дұрыс.
